US-Iran: యుద్ధానికి ముగింపు పలికే ఒప్పందం విఫలం.. ఇరాన్‌, అమెరికా మధ్య పెరిగిన దూరం

US-Iran: అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య జూన్‌లో అంగీకరించిన కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం ప్రకారం ఇరాన్ అణు కార్యక్రమాన్ని పరిమితం చేసే విస్తృత ఒప్పందం కోసం నిర్ణయించిన 60 రోజుల గడువు సోమవారం (ఆగస్టు 17) ముగిసింది. అయితే ఇరుపక్షాలు ఎలాంటి ఒప్పందానికీ రాలేకపోయాయి. దీనితో అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ వాగ్దానం చేసిన యుద్ధం ముగింపు ప్రయత్నం విఫలమైనట్లు స్పష్టమైంది.

ట్రంప్ రెండు నెలల క్రితం ఈ రెండు దేశాల మధ్య ‘మెమోరాండం ఆఫ్ అండర్‌స్టాండింగ్’ను గొప్పగా ప్రకటించారు. అయితే ఈ తాత్కాలిక ఒప్పందం హార్మజ్ జలసంధిని తిరిగి తెరవడంలో విఫలమైంది. ఫిబ్రవరి చివరలో ఇజ్రాయెల్, అమెరికా దాడుల తర్వాత ఇరాన్ ఈ కీలక జలసంధిని సమర్థవంతంగా దిగ్బంధం చేసింది. యుద్ధం ఇప్పటికే ఆరు నెలలు పూర్తయింది.

ఈ గడువు ముగింపు ఎక్కువగా చిహ్నాత్మకమైనది. ఇటీవలి వారాల్లో ట్రంప్, ఇరాన్ నాయకులు ఇద్దరూ ఈ ఒప్పందం ప్రాథమికంగా చనిపోయిందని చెప్పారు. అసలు ఒప్పందంలో అవసరమైతే 60 రోజుల గడువును పొడిగించే అవకాశం ఉంది. సున్నితమైన, సంక్లిష్టమైన చర్చల కారణంగా ఇది సహజంగా జరిగేది. అయినప్పటికీ ఈ మైలురాయి ట్రంప్ యుద్ధ లక్ష్యాలను (ఇరాన్ అణు కార్యక్రమాన్ని అదుపులోకి తీసుకోవడం వంటివి) సాధించడంలో ఎదుర్కొంటున్న ఇబ్బందులను, అలాగే ఇరాన్ ప్రభుత్వం ఎంతగా ధైర్యం పుంజుకుందో చూపిస్తోంది. ఇరుదేశాల మధ్య మరిన్ని సైనిక ఘర్షణలు జరిగే ప్రమాదం ఉంది.

ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి ఎస్మాయిల్ బాఘాయి సోమవారం విలేకరులతో మాట్లాడుతూ, అణు ఒప్పందం కోసం చర్చలు “ఎప్పుడూ ప్రారంభం కాలేదు” అని, 60 రోజుల గడువు “ప్రాథమికంగా ఇక సంబంధం లేదు” అని అన్నారు.

జూలై చివరి నుంచి ఇరాన్ లక్ష్యాలపై అమెరికా బహిరంగంగా ఎలాంటి దాడులు చేయలేదు. అయినప్పటికీ అమెరికా, ఇరాన్ ఇప్పుడు దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక అరిగించే ప్రచారానికి సిద్ధమవుతున్నట్లు కనిపిస్తోంది. ఇది సులభంగా మళ్లీ యుద్ధంలోకి మారే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు అంటున్నారు. చమురు, వాయువు రవాణాకు కీలకమైన హార్మజ్ జలసంధిపై ఇరాన్ నియంత్రణను ఉపయోగించి ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లను నొక్కుతూ, ట్రంప్‌పై ఒప్పందం కోసం ఒత్తిడి పెంచుతోంది.

తెహ్రాన్‌లో ప్రజలు ఆరు నెలల యుద్ధం కారణంగా తీవ్ర ఆర్థిక ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటున్నారు. ఇరుపక్షాలు దూరంగా ఉండటంతో మధ్యప్రాచ్యంలో ఉద్రిక్తతలు కొనసాగే అవకాశం ఉంది.