Supreme Court: ఓటు హక్కును శాశ్వతంగా తొలగించేలా శిక్ష విధించవచ్చా? ఈసీని ప్రశ్నించిన సుప్రీంకోర్టు

Supreme Court: ప్రత్యేక తీవ్ర సవరణ (Special Intensive Revision - SIR) ప్రక్రియలో ఎన్యూమరేషన్ ఫారమ్‌లు సమర్పించకపోవడం వల్ల ఓటర్లను శాశ్వతంగా ఓటు హక్కు నుంచి తొలగించే అధికారం ఎన్నికల సంఘం (ECI)కి ఉందా అని సుప్రీంకోర్టు బుధవారం తీవ్రంగా ప్రశ్నించింది. ఈ ప్రక్రియలో దేశవ్యాప్తంగా సుమారు 13 కోట్ల ఓటర్లు ఓటు హక్కు కోల్పోయారు.

ప్రధాన న్యాయమూర్తి సూర్యకాంత్ నేతృత్వంలోని ధర్మాసనంలో న్యాయమూర్తి జోయ్‌మాల్య బాగ్చి ఎన్నికల సంఘం తరఫున మాట్లాడుతూ “ఒక ఓటరు సోమరితనం చూపించి ఫారమ్ సమర్పించకపోతే, దాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని అతని ఓటు హక్కును శాశ్వతంగా తీసేసే అధికారం మీకు ఉందా? మేము దీనికి సమాధానం చెబుతాం” అని స్పష్టం చేశారు.

కోర్టు ఎన్నికల సంఘం పద్ధతిని తప్పుగా భావించింది. ఇప్పటికే ఉన్న ఓటర్లను ఎన్నికల జాబితా నుంచి తొలగించి, వారిని కొత్త ఓటర్లుగా ఫారమ్-6 ద్వారా దరఖాస్తు చేయమని బలవంతం చేయడం తప్పు అని అన్నారు. ఫారమ్-6, ఫారమ్-7, ఫారమ్-8లు మార్చలేని నిబంధనలు (cast in stone) అని న్యాయమూర్తి బాగ్చి స్పష్టం చేశారు. “ఈ ఫారమ్‌లను మీరు మార్చలేరు” అని ఆయన అన్నారు.

పిటిషనర్లు అంజలి భరద్వాజ్, అమృత జోహ్రి తరఫున న్యాయవాదులు ప్రశాంత్ భూషణ్, నేహా రాతి వాదనలు వినిపించారు. ఎన్నికల సంఘం ఓటర్లను కొత్త దరఖాస్తుదారులుగా తప్పుడు ప్రకటన చేయమని బలవంతం చేస్తోందని, ఇది నేరమని వారు అన్నారు.

బీహార్ ఎస్‌ఐఆర్ తీర్పు బైండింగ్ ప్రిసిడెంట్ కాదని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. పశ్చిమబెంగాల్‌లో ‘లాజికల్ డిస్క్రిపెన్సీ’ని తాత్కాలిక ఏర్పాటుగా అనుమతించినట్లు, అంతిమంగా దాని చట్టబద్ధతపై తీర్పు చెప్పలేదని న్యాయమూర్తి బాగ్చి చెప్పారు. 2003 జాబితాలో ఉన్న ఓటర్లను 2026లో ‘లాజికల్ డిస్క్రిపెన్సీ’ పేరుతో తొలగించడం సరికాదని కోర్టు అన్నది.

దిల్లీ ఎస్‌ఐఆర్‌లో 1.45 కోట్ల ఓటర్లలో 47.56 లక్షల మంది ఫారమ్‌లు సమర్పించకపోవడం వల్ల తొలగింపు జరిగిందని ప్రశాంత్ భూషణ్ చెప్పారు. తాత్కాలికంగా ఇల్లు మారిన వారిని శాశ్వతంగా మారినట్లు పరిగణించడం సరికాదని కోర్టు ప్రశ్నించింది. ప్రధాన న్యాయమూర్తి సూర్యకాంత్ “వసంత్ కుంజ్ నుంచి సరితా విహార్‌కు మారిన ఓటరు కేవలం వివరాలు చెప్పితే సరిపోదా?” అని అడిగారు.

డ్రాఫ్ట్ దశలో ఫారమ్-6, 7 అవసరం లేదని, తుది జాబితా వచ్చాకే అవి వర్తిస్తాయని కోర్టు చెప్పింది. తొలగించిన ఓటర్లకు ఎన్యూమరేషన్ ఫారమ్‌లు ఆలస్యంగా సమర్పించే అవకాశం ఇవ్వాలని, గడువులు పాటించకూడదని సూచించింది. దిల్లీలో ఎన్నికలు లేనందున తొందరపడాల్సిన అవసరం లేదని ప్రధాన న్యాయమూర్తి అన్నారు.

ఎన్నికల సంఘం తరఫున సీనియర్ న్యాయవాది దామా సేషాద్రి నాయుడు గడువులు పొడిగించేందుకు సమ్మతి తెలిపారు. తొలగించిన ఓటర్ల జాబితాలను స్థానిక భాషలో ప్రతి బ్లాక్‌లో ప్రదర్శించాలని కోర్టు సూచించింది. కొత్త ఓటర్లు ఫారమ్-6తో, నగరంలోపల మారిన పాత ఓటర్లు ఫారమ్-8తో దరఖాస్తు చేయవచ్చని ప్రధాన న్యాయమూర్తి చెప్పారు.

కోర్టు ఎన్నికల సంఘానికి రెండు వారాల గడువు ఇచ్చి, సరళమైన పరిష్కారం వైపు వెళ్లాలని సలహా ఇచ్చింది.