Supreme Court: సీఈసీ జ్ఞానేశ్ కుమార్పై దర్యాప్తు, విచారణ జరపాలని సుప్రీంకోర్టులో పిటిషన్
పిటిషన్
Supreme Court: ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ (సీఈసీ) జ్ఞానేశ్ కుమార్పై పోలీసు దర్యాప్తు చేసి, సాక్ష్యాలు సేకరించి, సాధారణ నిందితుడిలా సాధారణ విచారణ జరపాలని సుప్రీం కోర్టులో పిటిషన్ దాఖలైంది.
సుప్రీం కోర్టు న్యాయవాది శైలేంద్ర మణి త్రిపాఠి దాఖలు చేసిన ఈ పిటిషన్ను న్యాయవాది చంద్ ఖురేషి వాదించారు. ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ వార్తా నివేదికల్లో సీఈసీపై వచ్చిన ఆరోపణలు అతని అధికారిక విధులతో సహేతుకమైన సంబంధం లేనివని, ఎన్నికల జాబితా తారుమారు చేయడం వంటి చర్యలు ఉన్నాయని పిటిషన్ పేర్కొంది. ఈ ఆరోపణలు 1950 ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టం సెక్షన్ 32 కింద, అలాగే భారతీయ న్యాయ సంహిత (బీఎన్ఎస్) కింద కూడా జ్ఞాపకార్హ నేరాలుగా పరిగణించబడతాయని వాదించారు.
ఆరోపణల నేపథ్యంలో సీఈసీకి ఏ విధమైన చట్టపరమైన లేదా రాజ్యాంగపరమైన రక్షణ ఉండదని, అతను చట్టం కింద నేరుగా బాధ్యత వహించాల్సి ఉంటుందని పిటిషన్ స్పష్టం చేసింది. “చర్యకు, అధికారిక విధికి మధ్య లాజికల్, చట్టపరమైన సంబంధం లేకపోతే ‘సహేతుకమైన సంబంధం’ సిద్ధాంతం పూర్తిగా కూలిపోతుంది. అలాంటి సంబంధం లేకపోతే 2023 ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్, ఇతర ఎన్నికల కమిషనర్ల చట్టం సెక్షన్ 16 కింద లభించే రక్షణ పూర్తిగా నిష్ప్రయోజనం అవుతుంది” అని పిటిషన్లో పేర్కొన్నారు.
ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ నివేదికల ప్రకారం, రెండు ఎన్నికల కమిషనర్లు డా. సుఖ్బీర్ సింగ్ సంధు, డా. వివేక్ జోషి 10 నెలల కాలంలో కనీసం 14 సార్లు (ఒక రోజునే నాలుగు సార్లు కూడా) సీఈసీ తీసుకున్న “ఏకపక్ష, అనధికార, చట్టవిరుద్ధ నిర్ణయాలపై” వ్రాతపూర్వక అభ్యంతరాలు, అసమ్మతులు నమోదు చేశారు.
పిటిషన్లో పేర్కొన్న “చట్టవిరుద్ధ” చర్యల్లో ఇవి ఉన్నాయి: మొదటి సారి ఓటు వేసే యువకులకు అనుమతి లేకుండా ఫారం-6లో పూర్వీకుల షరతు లేదా ‘చివరి ఎస్ఐఆర్ లింకేజ్’ను తప్పనిసరి చేయడం; సాఫ్ట్వేర్ వైఫల్యాల వల్ల ఓటు హక్కు కోల్పోవడం; పశ్చిమ బెంగాల్లో 700 మంది న్యాయాధికారులు పునరుద్ధరించిన పౌరులను తొలగించేందుకు ఇతర ఇద్దరు ఎన్నికల కమిషనర్లు, పశ్చిమ బెంగాల్ సీఈవో అనుమతి లేకుండా 16.10 లక్షలకు పైగా అనధికార అప్పీళ్లు దాఖలు చేయడం వంటివి.
“అధికారిక విధులు నిర్వర్తిస్తున్నప్పుడు ఉద్దేశపూర్వకంగా రికార్డులను తారుమారు చేయడం, ఫోర్జరీ చేయడం లేదా రాజ్యాంగబద్ధ ఎన్నికల ప్రక్రియను ధ్వంసం చేయడం ఎలాంటి పరిస్థితిలోనూ ఆ విధుల్లో అంతర్భాగంగా పరిగణించబడవు” అని పిటిషన్ స్పష్టం చేసింది. ప్రజా సేవకుడి హోదా మాత్రమే దురుద్దేశపూరిత లేదా నేరపూరిత ప్రవర్తనకు చట్టపరమైన చట్టబద్ధత ఇవ్వదని తెలిపింది.
రాజ్యాంగపరంగా సీఈసీకి వ్యక్తిగత నేరపరమైన విచారణ నుంచి ఎలాంటి రక్షణ లేదని పిటిషన్ వాదించింది. ఆర్టికల్ 361 కింద పదవీకాలంలో నేర విచారణ, అరెస్టు నుంచి పూర్తి వ్యక్తిగత రక్షణ కేవలం రాష్ట్రపతి, గవర్నర్లకు మాత్రమే ఉంది. ఆర్టికల్ 324 కేవలం పదవీ భద్రత (తొలగింపు పరిమితులతో) ఇస్తుంది తప్ప, వ్యక్తిగత నేర బాధ్యత నుంచి రక్షణ ఇవ్వదు. 2023 చట్టం సెక్షన్ 16లో పోలీసు దర్యాప్తు లేదా అరెస్టుపై స్పష్టమైన నిషేధం లేదని కూడా పేర్కొన్నారు.
“మోసం అన్నింటినీ విచ్ఛిన్నం చేస్తుంది” అనే స్థాపిత న్యాయ సూత్రం ప్రకారం, స్వేచ్ఛా, నిష్పక్ష ఎన్నికలు నిర్వహించాలన్న రాజ్యాంగ ఆదేశాన్ని ఉల్లంఘించి ఓటర్ల జాబితాలను ఉద్దేశపూర్వకంగా తారుమారు చేస్తే, అది విధి నిర్వహణ పరిధి బయట పడుతుందని, అందువల్ల సెక్షన్ 16 రక్షణ వర్తించదని పిటిషన్ వాదించింది.
ఈ విషయం భారత రాజ్యాంగ ప్రజాస్వామ్యం, స్వేచ్ఛా నిష్పక్ష ఎన్నికలు, ఎన్నికల సంఘం సంస్థాగత స్వాతంత్ర్యం వంటి ప్రాథమిక అంశాలకు సంబంధించినదని పిటిషన్ నొక్కి చెప్పింది.