India-China Trade : భారత్-చైనా సరిహద్దు వాణిజ్యానికి మళ్లీ మోక్షం.. 6 ఏళ్ల తర్వాత టిబెట్కు వెళ్లనున్న భారతీయ వ్యాపారులు
6 ఏళ్ల తర్వాత టిబెట్కు వెళ్లనున్న భారతీయ వ్యాపారులు
India-China Trade : భారతదేశం, చైనా దేశాల మధ్య అంతర్జాతీయ దౌత్య సంబంధాలలో చిన్నపాటి సానుకూల మార్పు కనిపిస్తోంది. ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలో ఉన్న హిమాలయాల సరిహద్దు మార్గం ‘లిపులేఖ్ కనుమ’ ద్వారా ఇరు దేశాల మధ్య బోర్డర్ ట్రేడ్ (సరిహద్దు వాణిజ్యం) తిరిగి ప్రారంభం కాబోతోంది. కరోనా మహమ్మారి మరియు 2020లో తూర్పు లడఖ్ సరిహద్దుల్లో చోటుచేసుకున్న తీవ్ర ఉద్రిక్తతల కారణంగా గత ఆరేళ్లుగా ఈ వాణిజ్యం పూర్తిగా నిలిచిపోయింది. ఇప్పుడు పరిస్థితులు కాస్త సర్దుమణగడంతో జూన్ 26 నుండి వ్యాపార లావాదేవీలను మళ్లీ మొదలుపెట్టాలని ఇరు దేశాలు నిర్ణయించాయి.
తొలి విడతలో 26 మందికి ప్రత్యేక పాస్లు
ఈ సరిహద్దు వాణిజ్యాన్ని పర్యవేక్షించేందుకు స్థానిక పరిపాలనా యంత్రాంగం అన్ని రకాల ముందస్తు ఏర్పాట్లను పూర్తి చేసింది. మొదటి దశ కింద ప్రయాణించడానికి మొత్తం 26 మందికి ప్రత్యేక ట్రేడ్ పాస్లను జారీ చేశారు. వీరిలో 17 మంది భారతీయ ప్రధాన వ్యాపారులు కాగా, వారికి సరుకుల రవాణాలో సహాయం చేయడానికి 9 మంది హెల్పర్లు ఉన్నారు. వ్యాపారుల సౌకర్యార్థం మరియు పన్నుల వసూలు, తనిఖీల కోసం సరిహద్దు గ్రామమైన ‘గుంజీ’ లో కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రత్యేకంగా ఒక కస్టమ్స్ కార్యాలయాన్ని కూడా ఓపెన్ చేసింది. వ్యాపారులు ఇప్పటికే తమ సరుకులను లిపులేఖ్ కనుమ సమీపంలోని గోదాములకు చేర్చారు.
యాక్ల స్థానంలోకి వచ్చిన మోడ్రన్ వాహనాలు
ఈసారి పునఃప్రారంభం కాబోతున్న భారత్-చైనా వాణిజ్యంలో ఒక అతిపెద్ద సాంకేతిక మార్పు చోటుచేసుకుంది. గతంలో హిమాలయ పర్వతాల గుండా సరైన రహదారులు లేకపోవడం వల్ల వ్యాపారులు తమ సరుకులను ఖచ్చర్లు (గాడిదలు), యాక్ (కస్తూరి మృగాలు) వంటి జంతువులపై వేసుకుని కఠినమైన కొండ మార్గాల్లో కాలినడకన ప్రయాణించేవారు. కానీ గత కొన్నేళ్లుగా బోర్డర్ రోడ్ల నిర్మాణాన్ని భారత్ ప్రతిష్టాత్మకంగా చేపట్టింది. ప్రస్తుతం లిపులేఖ్ కనుమ వరకు అద్భుతమైన రహదారి సౌకర్యం అందుబాటులోకి రావడంతో, ఈసారి వ్యాపారులు తమ సరుకులను నేరుగా వాహనాల ద్వారానే చైనా భూభాగంలోకి తరలించనున్నారు. దీనివల్ల సమయం మరియు ఖర్చు రెండూ భారీగా తగ్గనున్నాయి.
సరిహద్దు ఒప్పందంపై నేపాల్ తీవ్ర అభ్యంతరం
లిపులేఖ్ కనుమ ద్వారా భారత్-చైనా వాణిజ్యం ప్రారంభం కావడంపై పొరుగు దేశమైన నేపాల్ తీవ్ర అసంతృప్తిని వ్యక్తం చేస్తోంది. భౌగోళికంగా లిపులేఖ్ కనుమ అనేది భారత్, చైనా మరియు నేపాల్ దేశాల ముక్కోణపు సరిహద్దు జంక్షన్ (Tri-Junction) కు అత్యంత సమీపంలో ఉంటుంది. నేపాల్ దేశం చాలా కాలంగా లిపులేఖ్, కాలాపానీ మరియు లింపియాధురా ప్రాంతాలు తమ దేశ సార్వభౌమాధికార పరిధిలోకి వస్తాయని వాదిస్తోంది. తమతో ఎలాంటి సంప్రదింపులు జరపకుండా, తమ అనుమతి లేకుండా భారత్-చైనా దేశాలు ఇక్కడ వాణిజ్యాన్ని పునరుద్ధరించడం మరియు కైలాస మానససరోవర యాత్రను తిరిగి ప్రారంభించాలని అనుకోవడం చట్టవిరుద్ధమని నేపాల్ అభ్యంతరం చెప్తోంది.
భారతదేశం స్పష్టమైన దౌత్యపరమైన వైఖరి
నేపాల్ చేస్తున్న ఈ ఆరోపణలను మరియు అభ్యంతరాలను భారతదేశం ఎప్పటికప్పుడు కొట్టిపారేస్తూనే ఉంది. లిపులేఖ్ ప్రాంతం పూర్తిగా ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలో భాగమని, అది భారతదేశ భూభాగమేనని న్యూఢిల్లీ స్పష్టం చేసింది. సరిహద్దులకు సంబంధించిన ఏవైనా చిన్నపాటి విభేదాలు ఉంటే వాటిని భారత్, నేపాల్ దేశాలు ద్వైపాక్షిక చర్చల (Bilateral Talks) ద్వారా మాత్రమే పరిష్కరించుకోవాలని, ఇందులో మూడో దేశ ప్రస్తావన అవసరం లేదని తేల్చి చెప్పింది. ఈ సరిహద్దు వాణిజ్యం అనేది శతాబ్దాలుగా వస్తున్న ఒక చారిత్రక మరియు సాంప్రదాయక ప్రక్రియ అని, సరిహద్దు ప్రాంతాలలో నివసించే స్థానిక ప్రజల జీవనోపాధి కోసం దీనిని పునరుద్ధరించడం ఎంతో అవసరమని భారత్ భావిస్తోంది.
