RBI : నేడే ఆర్‌బీఐ నుంచి రూ.50,000 కోట్ల నిధుల వరద.. ఎందుకో తెలుసా?

RBI : దేశీయ బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో స్వల్పకాలిక నగదు కొరతను అధిగమించడానికి భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) ఒక కీలక అడుగు వేసింది. జూన్ 3, 2026 (బుధవారం) అంటే ఈ రోజు నుంచే ఏకంగా రూ.50,000 కోట్ల విలువైన రెండు రోజుల వేరియబుల్ రేట్ రెపో (VRR) వేలాన్ని నిర్వహించనున్నట్లు ఆర్‌బీఐ ప్రకటించింది. ఈ భారీ నిధుల లభ్యత వల్ల బ్యాంకుల్లో నగదు కొరత తీరడమే కాకుండా, మార్కెట్లో వడ్డీ రేట్లు స్థిరంగా ఉండటానికి ఎంతో దోహదపడుతుంది. సాధారణంగా ఆర్‌బీఐ నిర్ణయించే స్థిర రెపో రేటులా కాకుండా, ఈ వీఆర్‌ఆర్ విధానంలో వడ్డీ రేట్లు మార్కెట్ వేలం ప్రక్రియ ద్వారానే ఖరారవుతాయి. దీనివల్ల బ్యాంకులు తమ అవసరాలకు తగినట్లుగా నిధుల కోసం ఈ వేలంలో బిడ్లు దాఖలు చేయడానికి అవకాశం లభిస్తుంది.

ఈ రోజే వేలం.. జూన్ 5న ముగింపు

రిజర్వ్ బ్యాంక్ వెల్లడించిన షెడ్యూల్ ప్రకారం, ఈ రోజు ఉదయం 9:30 గంటల నుంచి 10:00 గంటల మధ్య ఈ వేలం ప్రక్రియ జరుగుతుంది. బ్యాంకులు పొందే ఈ నిధులను తిరిగి జూన్ 5వ తేదీన ఆర్‌బీఐకి అప్పగించాల్సి ఉంటుంది. ప్రస్తుతం మార్కెట్లో మారుతున్న నగదు లభ్యత పరిస్థితులను క్షుణ్ణంగా సమీక్షించిన తర్వాతే ఈ అకస్మాత్తు వేలం నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు కేంద్ర బ్యాంక్ స్పష్టం చేసింది.

తగ్గుతున్న బ్యాంకులలోని మిగులు నగదు

ప్రస్తుతం బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో నగదు నిల్వలు క్రమంగా తగ్గుముఖం పడుతున్నాయి. జూన్ 1వ తేదీ నాటికి బ్యాంకులలో మిగులు నగదు సుమారు రూ.85,411.44 కోట్లుగా అంచనా వేశారు. ఇది మే 31న ఉన్న రూ.1.40 లక్షల కోట్ల భారీ మిగులు నిల్వలతో పోలిస్తే చాలా తక్కువ. బ్యాంకులలో నగదు తగ్గుతున్నప్పటికీ, అంతకుముందు మంగళవారం ఆర్‌బీఐ నిర్వహించిన 3 రోజుల వీఆర్‌ఆర్ వేలంలో బ్యాంకుల నుండి ఆశించిన స్థాయిలో డిమాండ్ రాలేదు. ఆ వేలంలో రూ.75,000 కోట్ల నిధులను ఆర్‌బీఐ ఆఫర్ చేయగా, బ్యాంకులు కేవలం రూ.17,445 కోట్ల కోసమే బిడ్లు వేశాయి. కేంద్ర బ్యాంక్ ఆ బిడ్లన్నింటినీ ఆమోదించి, 5.26 శాతం కట్-ఆఫ్ వడ్డీ రేటుతో బ్యాంకులకు ఆ నిధులను కేటాయించింది.

అసలు వేరియబుల్ రేట్ రెపో (VRR) అంటే ఏమిటి?

బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో నగదు ప్రవాహాన్ని నియంత్రించడానికి ఆర్‌బీఐ ఉపయోగించే ఒక ముఖ్యమైన ద్రవ్యోల్బణ నివారణ సాధనమే ఈ వేరియబుల్ రేట్ రెపో (VRR). బ్యాంకులు తమ అత్యవసర స్వల్పకాలిక అవసరాల కోసం ఆర్‌బీఐ వద్ద తీసుకునే రుణాలపై చెల్లించే వడ్డీ రేటునే రెపో రేట్ అంటారు. అయితే, వీఆర్‌ఆర్ విధానంలో వడ్డీ రేటును మార్కెట్ డిమాండ్, సప్లై ఆధారంగా బ్యాంకులు వేసే బిడ్లను బట్టి నిర్ణయిస్తారు. సాధారణంగా 2 రోజుల నుంచి 14 రోజులు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ కాలపరిమితి కోసం ఈ విధానాన్ని వాడుతుంటారు. ఇది బ్యాంకులకు నిధులు సమకూర్చుకోవడంలో మరింత వెసులుబాటును కలిగిస్తుంది.

ఆర్థిక మార్కెట్ స్థిరత్వంలో ఆర్‌బీఐ వ్యూహం

దేశ ఆర్థిక వృద్ధిని కాపాడటంలో, ద్రవ్యోల్బణాన్ని (ధరల పెరుగుదల) అదుపు చేయడంలో వీఆర్‌ఆర్ కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. మార్కెట్లో డబ్బు చలామణి ఎక్కువగా ఉండి ద్రవ్యోల్బణం పెరిగినప్పుడు, ఆర్‌బీఐ ఈ వేలం ద్వారా బ్యాంకుల వద్ద ఉన్న అదనపు నిధులను వెనక్కి లాగుతుంది. అదే సమయంలో మార్కెట్లో నగదు కొరత ఏర్పడితే, ఇలాంటి వేలాల ఫ్రీక్వెన్సీని పెంచి బ్యాంకుల్లోకి భారీగా నిధులను పంపిస్తుంది. దీనివల్ల బ్యాంకులు సామాన్య ప్రజలకు, వ్యాపారాలకు ఎలాంటి ఇబ్బంది లేకుండా లోన్లు ఇవ్వగలుగుతాయి. ఫలితంగా ఆర్థిక మార్కెట్ స్థిరంగా ఉండి, దేశం ఆర్థికంగా పురోగమిస్తుంది.