China-Russia-Iran Meeting: చైనా-రష్యా-ఇరాన్ సమావేశం: ట్రంప్కు సవాలు విసిరిన షి జిన్పింగ్
షి జిన్పింగ్
China-Russia-Iran Meeting: చైనా, రష్యా, భారత్, ఇరాన్ తదితర దేశాల నాయకులు సోమవారం నుంచి కిర్గిజ్స్తాన్ రాజధాని బిష్కెక్లో రెండు రోజుల షాంఘై కోఆపరేషన్ ఆర్గనైజేషన్ (ఎస్సిఓ) సమ్మిట్కు సమావేశమయ్యారు. అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ప్రపంచాన్ని వాషింగ్టన్ చుట్టూ తిప్పాలని ప్రయత్నిస్తున్న సమయంలోనే చైనా అధ్యక్షుడు షి జిన్పింగ్ తన స్వంత శక్తివంతమైన వృత్తాన్ని ప్రదర్శిస్తున్నారని స్పష్టమైంది.
10 దేశాల రాజకీయ, భద్రతా సమూహమైన ఎస్సిఓ సమావేశానికి షి బిష్కెక్ చేరుకోవడం... శాంతికాలంలోనూ, యుద్ధకాలంలోనూ వాషింగ్టన్ విరోధులకు మద్దతు ఇచ్చే చైనా సామర్థ్యాన్ని ఎత్తిచూపింది. ప్రపంచం రెండు యుద్ధాల వల్ల తీవ్రమైన భౌగోళిక రాజకీయ అస్థిరతలో ఉంది. ఆర్థిక వృద్ధి నిలిచిపోయి ద్రవ్యోల్బణం పెరుగుతోంది. అదే సమయంలో అమెరికాలోని అష్విల్లో జి20 ఆర్థిక మంత్రుల సమావేశం జరుగుతోంది. అయితే బిష్కెక్ సమావేశం మాత్రం యుద్ధాల వల్ల షికి లభించిన అసాధారణ ప్రభావాన్ని ప్రదర్శించింది.
రష్యా, ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థలు, యుద్ధ ప్రయత్నాలను కొనసాగించడంలో చైనా కంటే కీలకమైన దేశం లేదు. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ముడి చమురు దిగుమతిదారు, వినియోగ వస్తువుల ఎగుమతిదారుగా చైనా తన ఆర్థిక, భౌగోళిక శక్తిని ఉపయోగించి అమెరికా, మిత్రదేశాల ఆర్థిక ఒత్తిడిని నిర్వీర్యం చేస్తోంది.
ఇరాన్తో యుద్ధం కారణంగా అమెరికా దృష్టి మళ్లింది. ఆసియా, ఐరోపా నుంచి కొంత సైనిక బలగాలను వెనక్కి తీసుకుంది. గత నెల ట్రంప్ ఇరాన్కు జీవనాడిగా ఉన్న దేశాలపై “ఆర్థిక డి-డే” దాడి చేస్తామని బెదిరించినా షి దాన్ని పట్టించుకోలేదు. రష్యా చమురు కొనుగోలుదారులపై కూడా ఇలాంటి బెదిరింపులు చేశారు కానీ బీజింగ్పై ఎలాంటి చర్యలు తీసుకోలేదు.
“గత ఏడాది తర్వాత ట్రంప్కు షితో ప్రాథమిక విశ్వసనీయత సమస్య ఉంది” అని బైడెన్ పాలనలో నేషనల్ సెక్యూరిటీ కౌన్సిల్లో చైనా, తైవాన్ వ్యవహారాల సీనియర్ డైరెక్టర్గా పనిచేసిన జూలియన్ గెవిర్ట్జ్ అన్నారు. “ఆయన బెదిరింపులు, హామీలు రెండూ బీజింగ్ దృష్టిలో పెన్సిల్తో రాసినవిగా కనిపిస్తున్నాయి.”
బిష్కెక్లో షి ప్రాధాన్యం పాశ్చాత్యేతర దేశాల నాయకుడిగా తన ప్రతిష్టను పెంచుకోవడం, అమెరికా ఆధిపత్యాన్ని ప్రతిఘటించడం. అయినా ఇరాన్కు బహిరంగంగా ఎంత మద్దతు ఇవ్వాలనేది జాగ్రత్తగా నిర్ణయించుకుంటారు. ఒక నెలలోపు వాషింగ్టన్కు వెళ్లి అమెరికా-చైనా ఆర్థిక యుద్ధ విరమణను పొడిగించేందుకు ప్రయత్నించనున్న షి, ట్రంప్ను రెచ్చగొట్టడం భరించలేరు. అమెరికా వెళ్లేముందు ఈజిప్టు, భారత్లకు రాష్ట్రీయ పర్యటనలు చేయనున్నారు.
ట్రంప్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా అమెరికా సంబంధాలను దెబ్బతీస్తున్న సమయంలో షి ఈ పర్యటనల ద్వారా తనను శక్తివంతమైన రాజనీతిజ్ఞుడిగా చూపించాలని చూస్తున్నారని విశ్లేషకులు అంటున్నారు. “వాషింగ్టన్ తన మిత్రదేశాలను దూరం చేస్తున్న సమయంలోనే చైనాకు ప్రపంచవ్యాప్తంగా స్నేహితులు, ఎంపికలు ఉన్నాయని చూపించే అవకాశంగా షి చూస్తున్నారు” అని గెవిర్ట్జ్ అన్నారు.
బిష్కెక్ సమ్మిట్ అమెరికా నేతృత్వంలోని ఆర్థిక యుద్ధం పరిమితులను గుర్తు చేస్తోంది. చైనాపై కీలకంగా ఆధారపడిన రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్, ఇరాన్ అధ్యక్షుడు మసూద్ పెజెష్కియన్ సోమవారం బిష్కెక్ చేరుకున్నారు. పాశ్చాత్య దేశాల ఒంటరిపరచే ప్రయత్నాలను తిరస్కరించి తమ యుద్ధ లక్ష్యాలను కొనసాగించాలని చూస్తున్నారు. బీజింగ్ మాస్కో, ఇరాన్కు ఆర్థిక జీవనాడులు అందిస్తూ వాషింగ్టన్ను నిరాశపరుస్తోంది.
షి శక్తి పెరుగుతున్నా పరిమితులు ఉన్నాయి. ఎస్సిఓ భద్రతా సమూహం అయినా చైనా ఇరాన్ (2023లో చేరింది) లేదా రష్యా రక్షణకు సైన్యం పంపడానికి సిద్ధంగా లేదు. బదులు సంభాషణలు, సంఘర్షణలు ముగించాలని పిలుపునిస్తోంది. విదేశీ యుద్ధాల్లో చిక్కుకోవాలని షి కోరుకోరు. అవి అమెరికా శక్తి క్షీణించడానికి ప్రధాన కారణమని భావిస్తున్నారు. అయితే వాణిజ్యం పెంచడం, యుద్ధభూమిలో ఉపయోగపడే సాంకేతికతలు అందించడం మాత్రం చేస్తోంది.
సోమవారం షి, పుతిన్ ద్వైపాక్షిక చర్చలు జరిపారు. చైనా-రష్యా సంబంధాలు మరింత బలపడుతున్నాయని, భవిష్యత్తు మరింత ఉజ్వలంగా ఉంటుందని షి ప్రశంసించారు. పుతిన్ వీసా రహిత ప్రయాణం విజయాన్ని ప్రస్తావించి దాన్ని శాశ్వతం చేయాలని అన్నారు. ఆగస్టు మధ్యలో చైనా కంటైనర్ నౌక మొదటిసారి నార్తర్న్ సీ రూట్ ద్వారా ప్రయాణించినట్లు చెప్పారు. ఇది ఆర్కిటిక్లో విస్తృత సహకారానికి దారి తీస్తుందన్నారు.
ఇరాన్ నాయకుడితో షి ప్రత్యేకంగా సమావేశమవుతారా లేదా అనేది అమెరికా పర్యటనకు ముందు ఎంతవరకు సరిహద్దులు దాటాలని అనుకుంటున్నారో సూచిస్తుంది.
ఒకప్పుడు రష్యా, చైనా, నాలుగు మధ్య ఆసియా దేశాలతో మాత్రమే ఉన్న ఎస్సిఓ 2017లో భారత్, పాకిస్తాన్ను చేర్చుకుంది. ఇటీవల బెలారస్, ఇరాన్ చేరాయి. ఇప్పుడు ఇది పాశ్చాత్య నేతృత్వ రాజకీయ, భద్రతా సమూహాలకు పెరుగుతున్న ప్రత్యామ్నాయంగా మారింది.
బిష్కెక్లో సమావేశమైన కొందరు నాయకులు ఉక్రెయిన్పై ఐదేళ్లుగా కొనసాగుతున్న పుతిన్ యుద్ధానికి సహాయం చేశారు. అమెరికా నెలల తరబడి ఇరాన్పై చేస్తున్న దాడులను ఎదుర్కోవడంలో కూడా సహకరించారు.
