Supreme Court: నిర్బంధంలోకి తీసుకున్నప్పటి నుంచే 24 గంటల గడువు లెక్కింపు.. అధికారిక అరెస్టుతో సంబంధం లేదు: సుప్రీంకోర్టు

Supreme Court: అరెస్టు చేసిన వ్యక్తిని 24 గంటల్లో మేజిస్ట్రేట్ ముందు హాజరు పరచాలన్న రాజ్యాంగ నిబంధన గడువు అధికారిక అరెస్టు నమోదు నుంచి కాకుండా, వ్యక్తి స్వేచ్ఛను ఆపే నిర్బంధం ప్రారంభమైన క్షణం నుంచే లెక్కించాలని సుప్రీంకోర్టు గురువారం స్పష్టం చేసింది.

జస్టిస్ ఉజ్జల్ భూయన్, జస్టిస్ అతుల్ ఎస్. చందూర్కర్‌లతో కూడిన ధర్మాసనం ఈ మేరకు తీర్పు వెలువరించింది. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 22(2) ప్రకారం అరెస్టు చేసిన వ్యక్తిని 24 గంటల్లో సమీప మేజిస్ట్రేట్ ముందు హాజరు పరచాలి. ఈ గడువు లెక్కింపులో అధికారిక అరెస్టు నమోదు సమయం కాకుండా, వ్యక్తిని నిజంగా నిర్బంధించిన (స్వేచ్ఛను కుదించిన) సమయం నుంచే ప్రారంభమవుతుందని కోర్టు పేర్కొంది.

నిర్బంధం, అరెస్టు మధ్య కృత్రిమ తేడా చూపడం రాజ్యాంగ విరుద్ధమని ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది. “ఆర్టికల్ 22(2)లోని ‘అరెస్టు’ మరియు ‘నిర్బంధం’ పదాలు సమానార్థకాలు. వ్యక్తి స్వేచ్ఛను కుదించిన క్షణం నుంచే 24 గంటల గడువు మొదలవుతుంది. దర్యాప్తు లేదా విచారణ కోసం అధికారిక అరెస్టు చేసే ముందు గడిపిన సమయాన్ని మినహాయించడానికి రాజ్యాంగం అనుమతించదు. ఏకైక మినహాయింపు అరెస్టు స్థలం నుంచి మేజిస్ట్రేట్ కోర్టుకు ప్రయాణించే సమయం మాత్రమే” అని జస్టిస్ భూయన్ రాసిన తీర్పులో పేర్కొన్నారు.

24 గంటలు దాటిన తర్వాత కూడా మేజిస్ట్రేట్ ముందు హాజరు పరచకుండా నిర్బంధం కొనసాగితే, సంబంధిత వ్యక్తిని వెంటనే విడుదల చేయాలని కోర్టు ఆదేశించింది. మేజిస్ట్రేట్లు నిర్బంధం ప్రారంభమైన ఖచ్చితమైన తేదీ, సమయాన్ని నమోదు చేసి, 24 గంటల గడువు పాటించబడిందో లేదో తనిఖీ చేయాలని సూచించింది. 24 గంటల లోపు ఉన్నా కూడా నిర్బంధం అసమంజసంగా ఉంటే రిమాండ్ తిరస్కరించవచ్చని కూడా పేర్కొంది.

ఈ తీర్పు ఎన్‌డీపీఎస్ చట్టం కింద డ్రగ్ స్మగ్లింగ్ కేసులో అరెస్టైన నలుగురు వ్యక్తుల బెయిల్ అప్పీళ్లకు సంబంధించినది. త్రిపుర హైకోర్టు నిరాకరించిన బెయిల్‌ను సవాలు చేస్తూ వారు సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించారు. ఒక కేసులో ఆరోపితుడిని సెప్టెంబర్ 29, 2025 మధ్యాహ్నం నిర్బంధించినా, అధికారిక అరెస్టు సెప్టెంబర్ 30నే నమోదు చేశారు. దీన్ని సవాలు చేస్తూ కోర్టు ఈ సూత్రాలను నిర్దేశించింది.

ప్రాథమిక హక్కులు యూఏపీఏ, పీఎంఎల్‌ఏ వంటి ప్రత్యేక చట్టాలకు కూడా అధిగమిస్తాయని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. భారతీయ నాగరిక్ సురక్షా సంహిత (బీఎన్‌ఎస్‌ఎస్)లోని సంబంధిత నిబంధనలతో పాటు రాజ్యాంగ రక్షణలను ఖచ్చితంగా పాటించాలని ధర్మాసనం నొక్కి చెప్పింది.

ఈ తీర్పు అరెస్టు, నిర్బంధాల్లో పోలీసు అధికారులు గడువు లెక్కింపులో ఆలస్యం చేసే పద్ధతులపై కఠిన వైఖరి తీసుకోవాల్సిన అవసరాన్ని సూచిస్తోంది.