CJI: సీఈసీ నియామకాల చట్టంపై విభజిత తీర్పు ఉపసంహరణ పిటిషన్‌పై సీజేఐ నిర్ణయం

CJI: ఎన్నికల కమిషనర్ల నియామకాల చట్టాన్ని సవాలు చేస్తూ సుప్రీంకోర్టులో విచారణ జరిగిన కేసులో సెప్టెంబర్ 23న వెలువడిన విభజిత తీర్పును ఉపసంహరించుకోవాలని కోరుతూ దాఖలైన అప్లికేషన్‌పై విచారణ చేస్తారా లేదా అని భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి (సీజేఐ) సూర్యకాంత్‌ నిర్ణయం తీసుకుంటారని సుప్రీంకోర్టు బుధవారం (అక్టోబర్ 7, 2026) సమ్మతించింది.

సీనియర్ న్యాయవాది గోపాల్ శంకరనారాయణన్‌ ఈ అప్లికేషన్‌ను ప్రధాన న్యాయమూర్తి సూర్యకాంత్‌ ముందు మౌఖికంగా ప్రస్తావించారు. ఈ అప్లికేషన్‌లో, సుప్రీంకోర్టు ధర్మాసనంలోని న్యాయమూర్తుల్లో ఒకరైన న్యాయమూర్తి సతీశ్ చంద్ర శర్మ తన కుమారుడు ఎన్నికల సంఘం (ఈసీఐ) స్టాండింగ్ కౌన్సెల్‌గా ఉన్న విషయాన్ని అనేక సార్లు జరిగిన విచారణల్లో ఎందుకు వెల్లడించలేదని ప్రశ్నించారు.

నమన్ శెర్స్త్రా దాఖలు చేసిన ఈ అప్లికేషన్‌ను గత వారం న్యాయమూర్తి దీపంకర్ దత్తా ముందు ప్రస్తావించారు. ఆయన విభజిత తీర్పు ఇచ్చిన ధర్మాసనంలో ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా ఉన్నారు. కేసు రికార్డులు ఇప్పటికే సీజేఐకి తిరిగి పంపబడినందున, ఈ అప్లికేషన్‌ను ప్రధాన న్యాయమూర్తి ముందు ప్రస్తావించాలని న్యాయమూర్తి దత్తా సూచించారు.

సెప్టెంబర్ 23న న్యాయమూర్తి దత్తా నేతృత్వంలోని డివిజన్ బెంచ్‌లో ప్యూనీ న్యాయమూర్తిగా ఉన్న న్యాయమూర్తి శర్మ ఇచ్చిన అభిప్రాయాన్ని ఉపసంహరించుకోవాలని శెర్స్త్రా కోరారు. ఈ కేసులో 2023 చీఫ్ ఎలక్షన్ కమిషనర్, ఇతర ఎలక్షన్ కమిషనర్ల (నియామకం, సేవా షరతులు, పదవీకాలం) చట్టం రాజ్యాంగ ప్రామాణికతను సవాలు చేస్తూ, దానిని ఐదుగురు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనానికి పంపాలా వద్దా అనే అంశంపై విభజిత అభిప్రాయాలు వెలువడ్డాయి.

న్యాయమూర్తి దత్తా రాజ్యాంగ ధర్మాసనానికి పంపాలనే ప్రతిపాదనను తిరస్కరించగా, న్యాయమూర్తి శర్మ దానికి అనుకూలంగా అభిప్రాయం వెలిబుచ్చారు. చివరకు ఇద్దరు న్యాయమూర్తులు కలిసి సీజేఐ ఈ కేసును రాజ్యాంగ ధర్మాసనానికి కేటాయించాలని ఉమ్మడి ఉత్తర్వు ఇచ్చారు. ఈ ఉమ్మడి ఉత్తర్వుపై అప్లికేషన్‌లో అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశారు. అయితే న్యాయమూర్తి దత్తా ఇచ్చిన ప్రత్యేక అభిప్రాయాన్ని ప్రత్యేకంగా సవాలు చేయలేదు.

న్యాయమూర్తి దత్తా తన అభిప్రాయంలో, 2023 చట్టం అనూప్ బరన్వాల్ కేసులోని మునుపటి రాజ్యాంగ ధర్మాసనం తీర్పును విస్మరించినట్లు ప్రాథమికంగా తప్పని పేర్కొన్నారు. ఆ తీర్పులో ప్రధానమంత్రి నేతృత్వంలోని సీఈసీ, ఈసీల ఎంపిక ప్యానెల్‌లో సీజేఐని తటస్థ సభ్యుడిగా చేర్చాలని సూచించారు. కానీ 2023 చట్టం సీజేఐ స్థానంలో ప్రధానమంత్రి నామినేట్ చేసిన కేంద్ర మంత్రిని చేర్చింది. దీంతో కార్యనిర్వాహక వర్గానికి సీఈసీ/ఈసీ నియామకాలపై వీటో అధికారం వచ్చిందని, లోక్‌సభలోని ప్రతిపక్ష నాయకుడి స్థానం కేవలం అలంకారప్రాయంగా మారిందని న్యాయమూర్తి దత్తా పేర్కొన్నారు. ఎన్నికల కమిషనర్ల నియామకం, వారి పనితీరు స్వేచ్ఛాయుత, నిష్పక్షపాత ఎన్నికలకు అంతర్భాగమని కూడా ఆయన గుర్తు చేశారు.

సెప్టెంబర్ 23 తీర్పు తర్వాత, న్యాయమూర్తి శర్మ కుమారుడు ఈసీఐ స్టాండింగ్ కౌన్సెల్‌గా ఉన్నారని మీడియా నివేదికలు వచ్చాయి. మరో పిటిషనర్ జయా ఠాకూర్ ఇప్పటికే సెప్టెంబర్ 29న విభజిత తీర్పును ఉపసంహరించుకోవాలని క్యూరేటివ్ పిటిషన్ దాఖలు చేసి, “పక్షపాతం, సముచితతపై సహేతుకమైన అనుమానం” ఉందని ఆరోపించారు.

శెర్స్త్రా కూడా తీర్పు ఉపసంహరణను కోరుతున్నప్పటికీ, న్యాయమూర్తి శర్మపై “వాస్తవ పక్షపాతం, దురుద్దేశం లేదా సద్భావన లేకపోవడం” వంటి ఆరోపణలు చేయలేదు. “ఆందోళన చాలా సంకుచితమైనది – సంబంధిత న్యాయమూర్తి తక్షణ కుటుంబ సభ్యుడు, ఆ సంస్థ యొక్క చట్టబద్ధమైన కూర్పు, ఆ సంస్థ అధికారుల నియామకాలు నేరుగా సవాలు చేయబడినప్పుడు, ఆ న్యాయమూర్తి అటువంటి నియామకం వాస్తవాన్ని పార్టీలకు వెల్లడించాల్సి ఉండేదా?” అని అప్లికేషన్‌లో ప్రశ్నించారు.

అప్లికేషన్‌లో పేర్కొన్న ప్రకారం, న్యాయమూర్తి సతీశ్ చంద్ర శర్మ కుమారుడు సిద్ధార్థ్ శర్మను 2024 జూలై 10న మధ్యప్రదేశ్ హైకోర్టులో ఈసీఐ స్టాండింగ్ కౌన్సెల్‌గా నియమించారు. ఇది గ్యానేష్ కుమార్, డాక్టర్ సుఖ్‌బీర్ సింగ్ సంధు ఎన్నికల సంఘంలో నియమితులైన తర్వాత జరిగింది. గ్యానేష్ కుమార్ సీఈసీగా, డాక్టర్ వివేక్ జోషి నియామకం తర్వాత కూడా ఈ నియామకం కొనసాగుతోంది. ప్రస్తుత ఈసీఐ సభ్యులు, ముఖ్యంగా గ్యానేష్ కుమార్, డాక్టర్ సుఖ్‌బీర్ సింగ్ సంధు సిద్ధార్థ్ శర్మ నియామకంలో ప్రత్యక్ష పాత్ర లేదా ప్రత్యక్ష జ్ఞానం కలిగి ఉండవచ్చని అప్లికేషన్‌లో పేర్కొన్నారు.

మే 5, మే 7, మే 14, మే 27, జూలై 30 తేదీల్లో జరిగిన ఐదు విచారణల్లోనూ న్యాయమూర్తి సతీశ్ చంద్ర శర్మ తన కుమారుడి ఈ నియామక విషయాన్ని పార్టీలకు వెల్లడించలేదని అప్లికేషన్‌లో పేర్కొన్నారు.