Women’s Reservation: మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లుపై లోక్‌సభలో షాక్.. 131వ రాజ్యాంగ సవరణ ఓడిపోయింది!

Women’s Reservation: చట్టసభల్లో మహిళలకు 33 శాతం రిజర్వేషన్ కల్పించాలనే లక్ష్యంతో కేంద్రం తీసుకొచ్చిన 131వ రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు లోక్‌సభలో భారీ ఓటమిని ఎదుర్కొంది. అనుకూలంగా 298 ఓట్లు, వ్యతిరేకంగా 230 ఓట్లు పడ్డాయి. అవసరమైన మూడింట రెండు వంతుల (2/3) మెజార్టీ సాధించలేకపోవడంతో స్పీకర్ ఓంబిర్లా బిల్లు వీగిపోయినట్లు అధికారికంగా ప్రకటించారు.

శుక్రవారం రాత్రి 7.19 గంటలకు జరిగిన ఓటింగ్‌లో మొత్తం 528 మంది ఎంపీలు పాల్గొన్నారు. 22 గంటల పాటు సుదీర్ఘ చర్చలు జరిగిన తర్వాత ఈ ఓటింగ్ జరిగింది. బిల్లు పాస్ కావాలంటే కనీసం 352 ఓట్లు అవసరం కాగా, 54 ఓట్లు తక్కువ రావడంతో అది వీగింది. ప్రతిపక్షాలు కరతాళధ్వనులు చేస్తూ ఆనందం వ్యక్తం చేశాయి. ఇది మోదీ సర్కారు పార్లమెంటు చరిత్రలో తొలిసారి ఓడిన బిల్లుగా నిలిచింది.

2023లో 106వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లు ఆమోదం పొందినా, దాని అమలుకు లోక్‌సభ సీట్ల సంఖ్యను 543 నుంచి 850కి పెంచాల్సి ఉంది. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 81ని సవరించి, 2011 జనాభా లెక్కల ఆధారంగా నియోజకవర్గాల పునర్విభజన చేయాలని ఈ బిల్లు లక్ష్యం పెట్టుకుంది. 2029 ఎన్నికల నుంచి రిజర్వేషన్లు అమలు చేయాలని ప్రభుత్వం ఉద్దేశించింది. కానీ ఇప్పుడు ఆ లక్ష్యం నెరవేరలేదు.

ప్రతిపక్షాలు ఈ బిల్లును తీవ్రంగా వ్యతిరేకించాయి. డీలిమిటేషన్ బిల్లుతో కలిపి తీసుకొచ్చినందుకు తీవ్ర ఆక్షేపాలు వ్యక్తం చేశాయి. దక్షిణాది రాష్ట్రాల (తమిళనాడు, పశ్చిమబెంగాల్‌తో సహా) ప్రాతినిధ్యం తగ్గుతుందని, నియోజకవర్గాలను తమ ఇష్టానికి మార్చుకొని 2029 ఎన్నికల్లో లబ్ధి పొందాలని కుట్ర పన్నుతున్నారని ఆరోపించాయి. 2027 జనగణనలో కులగణన కూడా చేయాలని, ఓబీసీలకు కోటా కేటాయించాలని డిమాండ్ చేశాయి. అది చేయకుంటే బిల్లును ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ఆమోదించబోమని స్పష్టం చేశాయి.

సాయంత్రం చర్చల సమయంలో కాంగ్రెస్ నాయకుడు కేసీ వేణుగోపాల్ లేచి, “50 శాతం సీట్లు పెంచుతామన్న హామీని రాజ్యాంగంలోనే లిఖితపూర్వకంగా చేర్చి, మహిళా రిజర్వేషన్‌ను డీలిమిటేషన్ నుంచి డీలింక్ చేయాలని” డిమాండ్ చేశారు. అందుకు హోంమంత్రి అమిత్ షా స్పందించారు. ప్రధానమంత్రి, హోంమంత్రి సభలో ఇచ్చిన హామీలను ప్రతిపక్షాలు తోసిపుచ్చాయి.

బిల్లు ఓడిపోవడంతో పార్లమెంటు ఆవరణలో ఎన్డీయే మహిళా ఎంపీలు ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. అయితే అధికారపక్షం మహిళల హక్కులను కాపాడటానికి ఇకముందు కూడా ప్రయత్నాలు కొనసాగించనుందని ప్రకటించింది. డీలిమిటేషన్ బిల్లు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల చట్ట సవరణ బిల్లులను కూడా కేంద్రం వెనక్కి తీసుకుంది.

తాజా పరిణామాల నేపథ్యంలో శనివారం ఉదయం 11.30 గంటలకు కేంద్ర కేబినెట్ భేటీ నిర్వహించనుంది. విపక్షాల తీరును ప్రజల ముందు ఎండగట్టాలని ఎన్డీయే పక్షాలు నిర్ణయించాయి.

ఈ ఓటమితో మహిళా రిజర్వేషన్ అమలు మళ్లీ వాయిదా పడింది. మహిళల సాధికారతకు ఇది మరో నిరాశాజనక పరిణామం.