Saraswati River: సరస్వతీ నది మళ్లీ వార్తల్లోకి.. భూమి కింద 200 కిలోమీటర్ల పురాతన నదీ మార్గం గుర్తింపు!

Saraswati River: గంగ, యమునా నదులతో పాటు సరస్వతీ నది కూడా త్రివేణి సంగమంలో కలుస్తుందని మన పురాణాలు, సంప్రదాయాలు చెబుతాయి. అయితే ప్రస్తుతం ఆ నది ఎక్కడా కనిపించదు. నిజంగానే ఒకప్పుడు సరస్వతీ నది ప్రవహించిందా? కాలక్రమంలో ఏమైంది? అనే ప్రశ్నలు చాలాకాలంగా పరిశోధకులను వెంటాడుతున్నాయి.

ఈ నేపథ్యంలో ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని ప్రయాగ్‌రాజ్ నుంచి కాన్పూర్ వరకు భూమి కింద సుమారు 200 కిలోమీటర్ల పొడవైన పురాతన నదీ మార్గాన్ని శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించడం ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తోంది.

భూమి కింద దాగి ఉన్న నది ఎలా గుర్తించారు?

సాధారణంగా ఒక నది ప్రవహించిన ప్రాంతంలో కాలక్రమంలో నీటి ప్రవాహం ఆగిపోయినా, భూమి పొరల్లో దాని ఆనవాళ్లు మిగిలిపోతాయి. ఇలాంటి పాత నదీ మార్గాలను శాస్త్రీయ పరిభాషలో పాలియో ఛానల్స్ అంటారు.

ప్రయాగ్‌రాజ్ నుంచి కాన్పూర్ మధ్య గుర్తించిన ఈ మార్గం కూడా అలాంటిదే. భూమి ఉపరితలం కింద సుమారు 10 నుంచి 15 మీటర్ల లోతులో ఈ పురాతన నదీ మార్గం ఉన్నట్లు పరిశోధకులు గుర్తించారు.

సరస్వతీ నదితో సంబంధం ఉందా?

మన సంప్రదాయాల్లో సరస్వతీ నదికి ఎంతో ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. వేదాల్లో కూడా ఈ నది గురించి ప్రస్తావనలు ఉన్నాయి. ఒకప్పుడు ఉత్తర భారతదేశంలో భారీగా ప్రవహించిన నది కాలక్రమంలో కనుమరుగైందని అనేక పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి.

తాజాగా గుర్తించిన పురాతన నదీ మార్గం ఈ చర్చకు మరింత ప్రాధాన్యం తీసుకొచ్చింది. అయితే ఇది సరస్వతీ నదేనని శాస్త్రవేత్తలు నిర్ధారించలేదు. గంగా, యమునా నదులకు భిన్నంగా ఉన్న మరో పురాతన నదీ వ్యవస్థకు చెందిన మార్గం అయి ఉండవచ్చని పరిశోధకులు చెబుతున్నారు.

ఈ పరిశోధన వల్ల ఉపయోగం ఏమిటి?

ఈ పాత నదీ మార్గం కేవలం చారిత్రక ఆసక్తికే పరిమితం కాదు. భూగర్భ జలాల నిల్వకు కూడా ఇది ఉపయోగపడే అవకాశం ఉంది. ఇలాంటి పురాతన నదీ మార్గాల్లో ఇసుక, మట్టి పొరలు నీటిని నిల్వ చేసుకునే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంటాయి.

దీంతో భవిష్యత్తులో భూగర్భ జలాల నిర్వహణ, నీటి వనరుల గుర్తింపు వంటి అంశాల్లో ఈ పరిశోధన ఉపయోగపడవచ్చు.

పురాణాల్లో చెప్పిన నది రహస్యం ఎప్పటికైనా బయటపడుతుందా?

సరస్వతీ నది గురించి పురాణాలు, వేదాలు చెప్పిన విషయాలకు శాస్త్రీయ పరిశోధనలను జోడించి అధ్యయనం చేయడం చాలా ముఖ్యమైన విషయం. తాజాగా బయటపడిన 200 కిలోమీటర్ల నదీ మార్గం ఆ దిశగా మరో ఆసక్తికరమైన ముందడుగు.

అయితే పురాణాల్లోని సరస్వతీ నదితో ఈ మార్గానికి సంబంధం ఉందా లేదా అన్నది తెలుసుకోవడానికి ఇంకా భౌగోళిక, జలశాస్త్ర పరిశోధనలు అవసరం.

ఒకప్పుడు మనుషుల జీవనానికి ఆధారమైన నదులు కాలక్రమంలో కనుమరుగైనా, వాటి ఆనవాళ్లు భూమి పొరల్లో దాగి ఉంటాయని ఈ పరిశోధన మరోసారి గుర్తుచేస్తోంది.